Historia budynków Friesów

Pierwsza wzmianka o chatach Friesów znajduje się w urbariuszu Vrchlabí, gdzie w 1676 r. wspomniano o Jiřím Friesie, któremu pozwolono tu zbudować chatę. Chaty Friesów należały do 1882 r. do katastru gminy Dolní Dvůr, a następnie do gminy Strážné, gdzie w 1900 r. zarejestrowano 7 rodzin Friesów. Budaři zajmowali się hodowlą bydła, produkcją produktów mlecznych i koszeniem siana.

Wraz z rozwojem turystyki w drugiej połowie XIX wieku, mieszkańcy chat położonych wzdłuż głównych szlaków turystycznych oprócz gospodarki rolnej zajmowali się również nowymi formami zarobkowania, takimi jak tragarstwo górskie i przewodnictwo, a swoje domy dostosowywali do potrzeb turystów. Sprzedawano tu mleko, sery, kawę i destylaty.

Chaty Friesa przez długi czas leżały z dala od szlaków turystycznych. Omijała je jedna z najstarszych dróg – Droga Śląska (Lahrbusch), która biegła przez Jilemnicę, Vrchlabí, Strážné i chatę Lahrovy boudy na Výrovkę, stamtąd przełęczą między Studniční i Luční horą wokół Luční i Hamplovy boudy do Śląska. Była to podobno również popularna trasa przemytników. Dopiero po ukończeniu budowy kolejki linowej na Pláň, Friesovy boudy stały się popularnym ośrodkiem turystycznym.

Życie górali nawet w pierwszej połowie XX wieku nie było łatwe. W górach nie było jeszcze prądu, więc oświetlenie zapewniały głównie lampy naftowe i świece. Czasami prowadziło to do pożarów, ale najczęstszą przyczyną były uderzenia pioruna lub wadliwe kominy. Chleb pieczono zazwyczaj samodzielnie w każdym gospodarstwie, zwykle raz na 14 dni. Warzywa i owoce nie rosły na tych wysokościach, najwyżej rosły czereśnie w Husích budach, a jabłka dopiero od Strážnego niżej. Z warzyw jedli głównie marchewkę i rzodkiewkę, które kupowali we Vrchlabí. Podobnie było z kapustą, którą marynowali i która służyła im przez cały rok jako źródło witamin.

Nie hodowali świń, ponieważ nie mieli dla nich paszy. Narzędzia kupowali i naprawiali we Vrchlabí, ponieważ w górach nie było kowala. Listonosz przychodził z pocztą regularnie każdego dnia i przynosił również gazety. Źródłem informacji było również radio na baterie, które mieli w szkole w Rennerovkách i w licznych gospodach (gospody miały Friesovky, Lahrovky, Klínovky, Dvorská bouda i Strážné).

Opieka medyczna nie była zbyt dostępna dla ludzi i była bardzo droga. Lekarz rodzinny i dentysta byli tylko we Vrchlabí, a gdy w poważnym przypadku przyjeżdżali po lekarza, zazwyczaj było już za późno. Na początku lat trzydziestych znacznie wzrosła liczba turystów zagranicznych, co dla większości mieszkańców gór stało się dobrym dodatkowym źródłem dochodu. Przyjeżdżali tu turyści zarówno z Czech, jak i z Niemiec. Turystyka była najczęstszym powodem kontaktów z czeską ludnością, ponieważ do końca wojny Czesi praktycznie nie mieszkali tutaj, z wyjątkiem Vrchlabí, gdzie znajdowała się również czeska szkoła.

Dom nr 95 (Hotel Friesovy boudy)

Pierwotnym właścicielem gospodarstwa górskiego był August Thomas Fries, a następnie jego brat Josef. Od niego dom nabył Vinzenz Lahr z Klínovek nr 84, który odbudował gospodarstwo po pożarze około 1910 roku. Sprzedał dom Josefowi Buchbergrowi i wyprowadził się. W 1921 roku wyprowadził się również Buchberger, pochodzący z Lahrovek nr 82, do Darre u Tannwald – Polaum (dzisiejsza gmina i zapora Souš w Górach Izerskich). Dom kupił od niego Josef Hoffman, przebudował go i dokupił jeszcze grunty sąsiedniego domu nr 96. Gospodarstwo liczyło pięć hektarów łąk, pięć krów, jałówkę i konia pociągowego. W 1935 roku Josef Hoffman uzyskał koncesję na prowadzenie działalności gastronomicznej. Gospoda stała się popularnym miejscem zarówno dla mieszkańców, jak i gości (było tu 5-6 pokoi gościnnych). W przyjemnej gospodzie często spotykali się młodzi i starsi, aby posiedzieć przy piwie i winie, nie gardząc również mocnymi alkoholami (najczęściej była to sznaps). Podczas popularnych potańcówek grała kapela Rennera. 19 czerwca 1945 r. małżeństwo wraz z dwiema córkami i wnukami zostało wysiedlone.

Pod koniec jesieni 1945 r. budynek został przydzielony czeskiemu przedsiębiorcy jako gospoda i schronisko. Po 1948 r. budynek został wywłaszczony i stał się własnością praskich zakładów Škoda. W 1987 roku budynek został całkowicie zburzony i odbudowany jako „Friesova bouda” bliżej lasu. Hans Adolf wie jeszcze od swojego ojca, że w czasach „Hof-Winza-Seffa” mieszkała tam również rodzina Wenzel Lahra. Ten, w swoim czasie, najbardziej utytułowany biegacz narciarski poległ podczas I wojny światowej. Po 1920 roku jego wdowa Anna Lahrová przeniosła się wraz z dwoma synami do Harrachova. Starszy z nich (ur. 1913), Hans Lahr, stał się później bardzo znanym narciarzem biegowym i rekordzistą świata w skokach narciarskich.